Czy Stali Nysa brakuje jednego klarownego taktycznego punktu zaczepienia, skoro od 5…

Raz, kiedy pojechałem pociągiem na mecz Legii do Warszawy, trafił się akurat dzień, w którym sieć trakcyjna akurat coś miała i staliśmy pół godziny w szczerym polu pod Tarchominem. Można by powiedzieć: no, ale przecież dojechałem tam, gdzie miałem dojechać – tylko że nie zagrałem meczu. Dokładnie tak samo jest z Nysą. Oni też "dojeżdżają" do punktu startu w połowie każdego meczu – ale zanim zdążą cokolwiek rozegrać, przeciwnik już dawno odjechał. Weźmy te cztery porażki 3:0. To nie są przypadkowe przegrane, to systemowe załamanie w momencie, w którym którykolwiek z elementów tej maszynki zawodzi. Zacznijmy od pressingu – bo to zwykle pierwsza linia ataku i obrony. W meczach z Barkomem, Zawierciem, Jastrzębskim i Lublinem Nysa albo w ogóle nie podejmowała agresywnego pressingu, albo robiła to tak nieskoordynowanie, że przeciwnik przechodził przez nich jak przez otwarte drzwi. W danych z tych spotkań widać, że Stali rzadko kiedy udawało się zablokować pierwszą akcję przeciwnika w ich połowie – a to przecież podstawa każdej skutecznej obrony. To tak, jakby mieli ustawić się w szeregu i czekać, aż ktoś im powie, kiedy zacząć biec. Przejścia z obrony do ataku to kolejny problem. W meczach z Bedzinem widać było, że gdy tylko Nysa odzyskała piłkę, próbowali zbudować akcję z tyłu – ale co drugie przejście kończyło się albo stratą, albo szybkim naruszeniem połowy boiska przez przeciwnika. To klasyczny objaw zespołu, który nie ma ustalonego tempa gry. Można to porównać do sytuacji, kiedy ktoś próbuje ugotować obiad w domu, ale ciągle zapomina włączyć gaz – co minutę trzeba wszystko od nowa zaczynać, bo akcja wygasa, zanim nabierze rozpędu. A teraz mocne i słabe strefy. W tych czterech meczach wyraźnie widać, że Nysa ma problem z grą w środku pola – przeciwnicy swobodnie operowali w strefie między liniami, bo linia pomocy Stali albo schodziła za nisko (przez co otwierała przestrzeń za sobą), albo za wysoko (i tracili cały środek). Weźmy mecz z Jastrzębskim: 0:3 po pierwszej połowie, gdzie przeciwnik w trzech akapitach gry rozegrał ich jak szmacianą lalkę. Tam widziałem typową pułapkę „albo walczymy o każdą piłkę, albo tracimy kontrole” – i wyszło drugie. Ale najbardziej bolesne jest to, że w meczu z Bedzinem ta sama drużyna, która przez cztery spotkania wyglądała jak zespół grający na treningu, nagle znalazła ten jeden moment, w którym ich ustawienie zaczęło działać. To nie przypadek, że w drugim secie Bedzinowi udało się złapać ich w kontrze – to dowód, że Nysa nie ma planu na sytuacje, kiedy przeciwnik zaczyna napierać. Mają albo ultra-defensywną blokadę, która uniemożliwia grę, albo luzackie „co będzie, to będzie”, który prowadzi do chaosu. Podsumowując: Nysa nie gra w dwóch różnych ligach przypadkiem. Oni mają mechanikę, która załamuje się w momencie, kiedy presja staje się realna – bo albo nie potrafią jej utrzymać, albo nie wiedzą, jak z niej wybrnąć. To tak, jakby mieli samochód z dwoma trybami: „turystycznym” i „awaryjnym” – a żaden z nich nie nadaje się do jazdy po autostradzie. Dopóki nie znajdą trzeciego trybu – elastycznego, spójnego i odpornego na błędy przeciwnika – będą dalej „dojeżdżać” do meczu, zamiast w nim uczestniczyć.

kurwa, ależ wy tu robicie z nyskiego zespołu coś w stylu eksperymentu na samych fiołach... nie no, serio – kiedyś w krakowskiej hali wisiała taka tablica, na której notowano, kto przychodził na treningi, a kto się lenił w domach. i wiecie co? te cztery 0:3 to nie jest żaden tajny kod ani dowód na jakieś systemowe załamanie. to po prostu taki okres, że nie mieli akurat kto grać. nie było podstawowej dwójki środkowych, która potrafi przyjąć podanie bez przewrócenia się na tyłek, nie było libero, które by odebrało piłkę bez błędu – a jak nie masz nawet tego, to nie mówimy o taktyce, tylko o podstawowym posłuszeństwie ciała. pamiętam, jeszcze w latach dziewięćdziesiątych, kiedy byłem na budowie i prowadziliśmy roboty na blokowisku na azorach, to trafił się taki jeden brygadzista, co całymi dniami gadał, że „trzeba myśleć systemowo”. no to mu powiedziałem: „słuchaj, jak ci murarz nie potrafi trzymać poziomicy, to nawet najlepszy projekt upadnie, bo fundamenty będą krzywe”. i tyle. nysa teraz ma właśnie taką sytuację – fundamenty są, ale paru kluczowych zawodników brakuje albo są w fatalnej formie. stąd ten luz w grze i te niespodziewane goście, którzy im wbiegają za plecami. i ten mecz z bedzinem? no jasne, 3:1 – ale to akurat taki wynik, jaki wychodzi, kiedy przeciwnik ma dzisiaj gorszy dzień, albo kiedy trafi się jeden zawodnik, który wychodzi na parkiet i ma w nogach wszystkie treningi z poprzednich dwóch tygodni. nie znaczy to, że nagle odkryli świętego graala. raczej im się poszczęściło, że bedzinowi dzisiaj nic nie szło – inaczej i tak mogliby wyjść z hali z brzuchem na wznak. no ale zobaczymy, jak teraz wrócą do normalnego składu i czy w ogóle go mają... bo jak nie, to i tak dalej będą tylko „dojeżdżać” do meczu, tylko że z jeszcze większym deficytem.

Jeśli już szukać wzorca w tym sezonie Stali Nysa, to można go streścić jednym zdaniem: grają tak, jakby na parkiecie mieli obuwie w rozmiarze za dużej cholewy. W meczu z Bedzinem 3:1 nie mieli lepszej taktyki – mieli jedynie przeciwnika, który dzisiaj po prostu nie umiał strzelać. Natomiast cztery porażki 3:0 idą prosto z podręcznika zespołów, które nie wiedzą, jak się bronić, kiedy przeciwnik zaczyna napierać. Weźmy sytuację z Barkomem, Zawierciem czy Jastrzębskim: Nysa albo od samego początku ustawia się w pozycji, która mówi „nie chcemy stracić”, albo wpada w panikę, gdy tylko przeciwnik wejdzie w ich połowę i zacznie rozgrywać akcje krótkimi podaniami. W tym pierwszym przypadku tracą już w fazie przejścia do ataku – przeciwnik odbiera piłkę w połowie Nysy, bo linia pomocy albo schodzi za nisko, albo blokuje się w środku bez sensu. W drugim – w momencie, kiedy przeciwnik zaczyna kopać piłkę daleko w pole karne, Nysa rzuca się do ataku w niekontrolowany sposób, tracąc pozycję i zostawiając całą swoją połowę pustą. Przeciwko takim drużynom, jak Będzin w tamten dzień – czyli zespołom, które same mają problemy z utrzymaniem posiadania piłki i nie są w stanie zagrać efektywnie w defensywie – Stal Nysa potrafi wyrwać zwycięstwo. Mechanika ich gry działa jak automat, którego przycisk startu jest popsuty: czasem się uruchamia, czasem nie, ale nigdy nie wiadomo kiedy. Za to przeciw drużynom, które potrafią rozgrywać mecz od początku do końca, tak jak Barkom Volley czy Zawiercie, ich „system” załamuje się w momencie, w którym presja staje się realna. Można więc powiedzieć, że ich „punkt zaczepienia” istnieje, ale działa jedynie w konkretnych warunkach – przeciwnik musi być dzisiaj słabszy fizycznie lub mentalnie, a oni sami muszą trafić na jednego zawodnika, który dziś wychodzi na parkiet z głową pełną pomysłów. Gdy te dwa warunki nie zachodzą, Nysa staje się zespołem, który albo czeka na cud, albo sam się do niego przyczynia, tracąc piłkę w najgorszych możliwych miejscach. I to właśnie jest problem: nie tyle brakuje im jednego klarownego punktu zaczepienia, co raczej stabilnego fundamentu, który pozwoliłby im grać w każdym meczu tak, jakby był dla nich równie ważny jak ten z Bedzinem. Bo póki co, ich sezon to nic innego jak seria przypadków – raz udany, raz totalna porażka – i to nie taktyka, która decyduje, który scenariusz się wydarzy.